Apacheler

Apacheler
Kızılderili Kabileleri 8 Mart 2015 626 defa okundu 0 yorum

Apache adı, bir Zuni kelimesi olan apachu’dan gelmektedir ve anlamı “Düşman” dır. Kendi aralarındaki adları Dineh’tir, “insanlar” anlamına gelir. 1500’li yılların başlarında Athapascan halkından bir grup, ana vantanları olan Batı Kanada’yı terk ederek şimdi Arizona, New Mexico ve dört köşe bölgesi olarak bilinen yerlere indiler. Buralarda Lipan, Jicarilla ( İpanyolca’da derin içecek kaplarına istinaden söylenmiş bir kelimedir ve anlamı “küçük sepet”tir. ), Chiricahua, Tonto, Mescalero ve Beyaz Dağ Apacheleri olarak küçük kabile ve gruplara ayrıldılar.

Apacheler göçebe insanlardı ve konik biçimde yapılmış, dört ayakla tepeye desteklenen çadırlarda yaşarlardı. Avlanır ve yabani bitki toplarlardı; çok sonraları mısır ve kabakta ekmeye başladılar. Genellikle geyik derisi elbiseler giyerler, saçlarını uzatır ve açık bırakırlar, başlarına kırmızı bir bant takarlardı. Erkekler de uzun, edep yerlerini örten kalça etrafıyla bacak arasına sarılan örtü giyerlerdi. Yumuşak, hasssas deri çarıkları kayalık, dikenli ve engebeli arazilerde çok önenmliydi; çünkü binicilikten önce, inanılmaz uzun mesafelerde iyi koşuculardı ( buna rağmen atı ehlileştirmeyi kısa sürede öğrenmiş ve mükemmel biner hale gelmişlerdi ). Temel silahları yaydı ve ateşli silahları aldıktan sonra uzun süre bunu kullandılar.

Apache kadınları özellikle gösterişli sepetler örerlerdi, bazıları lifleri arasından bir iğnenin bile geçemeyeceği kadar sıkı dokunurdu. Bebeklerini sırtlarında taşırlardı. Kadınlar aile yaşamında önemli rol oynarlardı; tüm ihtiyaçlarını kendileri karşılayabilir, gerektiğinde büyücü hekimlik yapabilirlerdi.

Lipan Apache, önceleri beyazlarla barış içindeydiler. 16. yüzyılda onlarla savaşmaya başladılar. Haşin göçebe istilacılar olarak Lipanlar, Batı Teksas ve Rio Grande’nin doğusunda kalan New Mexico’nun büyük bölümünü ele geçirmiş ve özellikle Meksika’da madenci ve göçmen haline gelmişlerdir. Cochise, Mangas Colorado ve Goyathlay, Esneyen adam ( Gerenimo olarak tanınır ) gibi ünlü şefleri ve önderleri vardı. Apachelerin beyazlara yaptıkları saldırılar planlı değildi; bu kabilelerin çoğu beyaz Amerikalı ve Meksikalıların hilelerine, anlaşmaları bozmalarına ve katliamlarına kurban gitmişlerdir. 1880’lere kadar yinede boyun eğmemişlerdir.

Şimdilerde sayıları ancak 1500-2000 civarında olan Jicarillalar, New Mexico’nun kuzeyindeki yüksek dağlarda yaşamaktadırlar. White Mountain ( Beyaz Dağ ) Apacheleri, Arizona’da ve New Mexico’da yaşarlar. 1905′ de sadece 25 Lipan Apachesi kurtulabilmişti ve bunlar Mescalero Apache Rezervasyonu’na yerleştirildiler.

Apacheler arasında Chiricahua Apacheleri en çok saygı duyulan Apachelerdir.

Derleyen : yeşiltüy

Benzer Yazılar

Yorumlar

Yorum Yapmak İster misiniz?