Kizilderili Net Kabilesi

Apacheler

Kızılderili kabileleri arasında Türkiye’de en çok bilenen kabilelerinden bir tanesi olan Apacheler Kabilesi’ni Kızılderili Net Kabilesi için inceledik.

Apacheler

Apache, Anthapascan dilinin varyasyonlarını konuşan birkaç kabileden oluşan topluluğa verilen isimdir. Apache ismini onlara Zuniler takmışlardır. Bir zuni kelimesi olan apachu kelimesinden gelmektedir. Anlamış “Düşman” demektir. Apacheler kendilerine Tinneh demekteydiler. Tinneh’in anlamı ise “İnsanlar” idi.

Apache yüzyıllar önce batı Kanada’daki Athapascan’dan ayrıldı ve güneybatı şimdiki Amerika topraklarına göç etti. Güney Athapascan halklarının MS 13. Yüzyılın başlarında Güneybatı’yı ziyaret etmiş olabileceğine dair bazı kanıtlar olmasına rağmen, çoğu bilim adamı kalıcı olarak İspanyollardan sadece birkaç on yıl önce geldiklerine inanmaktadır.

Apacheler şimdiki Arizona ve New Mexico bölgelerine yerleştiler. Buralarda Lipan, Jicarilla ( İpanyolca’da derin içecek kaplarına istinaden söylenmiş bir kelimedir ve anlamı “küçük sepet”tir. ), Chiricahua, Tonto, Mescalero ve Beyaz Dağ Apacheleri olarak küçük kabile ve gruplara ayrıldılar.

Apacheler göçebe insanlardı ve konik biçimde yapılmış, dört ayakla tepeye desteklenen çadırlarda yaşarlardı. Apacheler avcı ve toplayıcıydılar. Bazı gruplar manda avladı ve bazıları sınırlı tarım işi ile uğraştı. Erkekler avcılık ve baskın etkinliklerine katılırken, kadınlar yiyecek, odun, yabani bitki ve su toplarlardı; çok sonraları mısır ve kabakta ekmeye başladılar. Genellikle geyik derisi elbiseler giyerler, saçlarını uzatır ve açık bırakırlar, başlarına kırmızı ve sarı bir bant takarlardı.

Erkekler de uzun, edep yerlerini örten kalça etrafıyla bacak arasına sarılan örtü giyerlerdi. Yumuşak, hassas deri çarıkları kayalık, dikenli ve engebeli arazilerde çok önemliydi; çünkü binicilikten önce, inanılmaz uzun mesafelerde iyi koşuculardı ( buna rağmen atı ehlileştirmeyi kısa sürede öğrenmiş ve mükemmel biner hale gelmişlerdi ). Temel silahları yaydı ve ateşli silahları aldıktan sonra uzun süre bunu kullandılar.

Apache kadınları özellikle gösterişli sepetler örerlerdi, bazıları lifleri arasından bir iğnenin bile geçemeyeceği kadar sıkı dokunurdu. Bebeklerini sırtlarında taşırlardı. Kadınlar aile yaşamında önemli rol oynarlardı; tüm ihtiyaçlarını kendileri karşılayabilir, gerektiğinde büyücü hekimlik yapabilirlerdi.

Din, Apache yaşamının temel bir parçasıydı. Bir çok Apache dağlarda yaşadıkları için dağ ruhlarına inanırlardı.

Apache Kabile Şef’lerinden bir tanesi olan Cochise beyaz yerleşimcilere karşı çeşitli baskınlar düzenledi. 1872 yılında ABD hükümeti ile bir anlaşma imzaladı ve bir Apache rezervasyona kendi grubu ile taşındı. Ancak Apache direnişi, Şef Victorio yönetiminde 1877’den 1880’e kadar devam etti.

Victorio’dan sonra Chiricahua Savaşçısı Geronimo önderliğindeki son Apache savaşcıları 1886 yılına kadar beyazlarla savaşmaya devam ettiler. 1886 yılında Florida’ya, daha sonra Alabama’ya ve son olarak Kiowa-Apache arasında yerleştikleri Oklahoma Bölgesi’ne gönderildiler.

Şimdilerde sayıları ancak 1500-2000 civarında olan Jicarillalar, New Mexico’nun kuzeyindeki yüksek dağlarda yaşamaktadırlar. White Mountain ( Beyaz Dağ ) Apacheleri, Arizona’da ve New Mexico’da yaşarlar. 1905′ de sadece 25 Lipan Apachesi kurtulabilmişti ve bunlar Mescalero Apache Rezervasyonu’na yerleştirildiler.

Apache Kabilesi’nin tanınmış en önemli şef ve savaş liderleri ; Cochise, Victorio, Loco, Chato, Taza, Naiche, Bonito, Mangas Coloradas ve Geronimo’dur.

Apacheler arasında Chiricahua Apacheleri en çok saygı duyulan Apachelerdir. Tüm dünyanını ismini duyacağı ve her zaman hatırlayacağı Geronimo bir Chiricahua Apache’siydi. Geronimo Apache’ler arasında savaşan son savaş lideriydi. Şef olmamasına karşın Apache’ler ve diğer herkes tarafından saygı duyulan biri oldu.

White Mountain Apache Kabilesi, günümüzde Phoenix’in 194 km kuzeydoğusunda, Arizona’nın doğu orta bölgesinde yer almaktadır. Bu grup popüler Sunrise Park Kayak Merkezi ve Fort Apache Kereste Şirketi’ni yönetmektedir. Tonto Apache Rezervasyonu 1972 yılında Arizona’nın doğusunda Payson yakınlarında kuruldu. Phoenix’in kuzeydoğusunda yer alan Tonto Ulusal Ormanı’nda rezervasyon 85 dönümdür, yaklaşık 100 kabile üyesine hizmet vermektedir ve bir kumarhane işletmektedir.

[su_note note_color=”#f2f5c5″]Bu Döküman yeşiltüy tarafından derlenmiştir.[/su_note]

[supsystic-gallery id=3 position=center]

REKLAM ALANI
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ